Desalniettemin is integraal werken niet eenvoudig. Met de integrale aanpak worden ook de problemen en vragen het project binnengehaald die bij een reguliere aanpak buiten de orde worden verklaard. De complexiteit zit ook in het project zelf: door de relevante betrokkenen erbij te betrekken, wordt de complexiteit verhoogd. Partijen hebben uiteenlopende belangen en, heel praktisch, hebben ook andere werkwijzen en manieren van omgang. Het bij elkaar brengen van projectontwikkelaars, buurtbewoners en boeren is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Maar als de meerwaarde voldoende concreet kan worden gemaakt, is er wel een weg te vinden. In Gendringen zijn ambtenaren vanuit de verschillende sectoren vanaf het begin samen opgetrokken bij de inventarisatie van problemen en oplossingen. 

Integraliteit betekent ook niet dat met iedereen over alles gesproken moet worden. Maar wel dat de actoren met de ‘juiste’ belangen in het proces worden betrokken en medeverantwoordelijkheid krijgen. 

Succesvolle projecten hebben een manier gevonden om burgers, bedrijven te activeren. Niet om (inspraak)commentaar te leveren op (gemeentelijke) plannen, maar om daar zelf vorm en  inhoud aan te geven. De burgers en bedrijven komen soms zelf met een initiatief (Sevenum, Leeuwarden), maar regie vanuit de gemeente is altijd noodzakelijk. Een goede rolopvatting en functie-uitoefening zijn in veel gevallen van groot belang gebleken voor het succes of falen van een pilot. Een belangrijke vraag is dan ook welke expertise en competenties een gemeente moet hebben om de regierol te kunnen waarmaken.

Een gemeente kan optreden als:

[+] stimulator:
[+] als procestrekker en facilitator, als aanjager en initiatiefnemer.
[+] als vertegenwoordiger van het algemeen belang, die vanuit dat belang knopen doorhakt.
[+] visionair met een eigen visie.
[+] Als investeerder onder de randvoorwaarde dat de andere partijen ook investeren.

[-] Of als remmer:
[-] door sectoraal en vanuit sectorale regelgeving vernieuwing tegen te houden.
[-] door kosten van “interactief werken” als extra te beschouwen dan wel door niet goed en te laat te luisteren naar andere betrokken partijen waardoor weerstand ontstaat.
[-] door het ontwerpen van visies en ideeën aan “deskundigen” over te laten.
[-] door de randvoorwaarden vanuit het algemeen belang niet helder te formuleren, waardoor later een vertrouwensbreuk kan ontstaan.
[-] Gemeenten hebben weinig financiële ruimte en reageren daarop met bezuinigen, mijden van risico en het wegsnijden van ‘franje’. Maar is het wel franje?
[-] Het management is taakgericht, er vindt één-op-één afrekening plaats op concrete doelen.