Opvallend was dat naar voren is gekomen dat duurzaamheid niet altijd meer kost, maar dat soms juist het gebrek aan geld creatieve oplossingen noodzakelijk maakt. Bij de vernieuwbouw van een school in Boxtel bijvoorbeeld waren de budgetten ontoereikend om alle doelstellingen te realiseren. Dat leidde bijvoorbeeld tot vergaand hergebruik van materialen, zoals schotten in voormalige toiletruimtes die nu als boekenkast/stelling dienst doen. Desalniettemin bleek het voor de meeste pilots lastig te benoemen welke resultaten nu concreet zijn geboekt, en hoe die resultaten zich verhouden tot de kosten en inzet. Het rendement van duurzaamheid is met andere woorden onvoldoende concreet te maken. Er zijn wel beelden dat bijvoorbeeld het gericht werken met en activeren van bewoners in Leidsche Rijn ertoe heeft geleid dat allerlei grootschalige technische milieuvoorzieningen renderen (op de juiste wijze worden gebruikt), maar verder dan indicatief en voorbeeldgewijs kan de vraag naar rendement op dit moment niet worden beantwoord. 

In de gesprekken kwam naar voren dat soms het rendement ook bestaat uit het voorkomen van kosten die zonder de pilot in de toekomst gemaakt zouden moeten worden. Zonder aandacht en inzet zouden bedrijventerreinen verlopen, woonwijken verloederen, en dankzij pilots raken bewoners betrokken bij hun eigen wijk, vermindert het sociale isolement van sommige bewoners, etc. We moeten echter constateren dat in veel pilots vooraf onvoldoende concreet wordt gemaakt welke resultaten worden beoogd, en achteraf onvoldoende hard en concreet de resultaten in beeld worden gebracht. Dat is een obstakel bij de verdere verspreiding van ervaringen.

Dit is niet een kwestie van de gegevens niet op een rijtje hebben of om een rekenexercitie. Het kernpunt is dat betrokkenen geen visie hebben op rendement, van daaruit ook niet een project opzetten, of de kosten en baten in beeld brengen. Het is dus geen oproep tot accountancy, maar om de ontwikkeling van een visie op rendement.

Rendement van duurzaamheid verdient veel meer aandacht. Dat rendement moet breed worden opgevat: dus ook inclusief 'kosten' die ontstaan wanneer er niets gebeurt, ook niet-materiële baten. Het rendement zit bijvoorbeeld in het vermijden van:

  - ambtelijke inspanningen aan het eind van het traject als gevolg van protest;
  - kosten van vertraging als gevolg van protest;
  - ontwerpfouten, die later tot reconstructie nopen;
  - sociale desintegratie op langere termijn;
  - verkeerd gebruik van duurzame milieumaatregelen.

Het rendement zit ook in de mogelijke extra investeringen die van andere partijen waren losgekomen t.b.v. een hogere ook door henzelf gewenste kwaliteit. Meer inzicht hierin is noodzakelijk voor verdere disseminatie. Aandacht voor rendement is noodzakelijk zowel vooraf, bij de ontwikkeling van een project (wat willen we bereiken en waarom?) als achteraf (wat heeft het uiteindelijk opgeleverd?).