Nederland staat voor een omvangrijke opgaaf op het gebied van bouwen en wonen. Vele honderdduizenden nieuwe woningen zullen de komende tientallen jaren gebouwd moeten worden, zowel in bestaand stedelijk gebied als in nu nog landelijk gebied. Keuzes op het
gebied van bouwen en wonen hebben omvangrijke consequenties voor diverse
maatschappelijke vraagstukken.

Bijvoorbeeld voor milieu- en ruimtelijke vraagstukken zoals klimaatverandering en het verloren gaan van open ruimte. Verder voor sociale vraagstukken, zoals problemen op het gebied van leefbaarheid, betrokkenheid bij de woonomgeving en sociale cohesie. Ten slotte voor economische vraagstukken, zoals het betaalbaar houden van goede woningen, het beheersen van overheidsinvesteringen en de verdeling van kosten en baten van investeringen in bouwen en wonen. Het is de kunst om zodanige keuzes te maken dat gebruikers tevreden zijn en geen problemen worden afgewenteld naar gebieden elders, naar andere actoren of naar toekomstige generaties.

Hierbij een aantal oplossingsrichtingen, het uitgebreide rapport is te verkrijgen via de GIDO publicaties. Partner in het onderzoek: Saxion Hogescholen. Schrijver Bauke de Vries.

1 Baten en kosten
Hoewel veel partijen het belang van duurzaam wonen onderschrijven, leidt de huidige praktijk meestal niet tot duurzaam wonen. Dat heeft verschillende oorzaken. Het heeft voor een belangrijk deel te maken met inzicht in de kosten en baten van inspanningen op dit gebied, en de verdeling van deze kosten en baten. Mondiale en lange termijn effecten spelen vaak een beperkte rol in beslissingen, resultaten van inspanningen worden vaak maar beperkt in beeld gebracht en de baten van inspanningen die bijdragen aan duurzaam wonen komen niet altijd terecht bij degene die deze inspanningen verricht.

2 Kennis
Daarnaast speelt de beschikbaarheid van kennis een grote rol. Daarbij gaat het zowel om kennis van de bewoners zelf als om kennis van de partijen daaromheen: overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties. Ook zijn niet altijd de benodigde voorzieningen aanwezig. Duurzaam wonen vereist fysieke voorzieningen in een woning of wijk, maar ook goede procesmatige randvoorwaarden zoals een goede structuur voor bewonersparticipatie of beleidsruimte voor eigen keuzes op het gebied van inrichting en beheer van een woning of woonwijk.

3 Integraal organiseren
Ten slotte zijn er verschillende organisatorische belemmeringen. Bij veel van de betrokken actoren is nog onvoldoende aandacht voor integraal denken en werken. Beleidsvelden zijn verkokerd, samenwerking en het uitwisselen van informatie gebeurt vaak weinig effectief, zowel binnen organisaties als tussen verschillende organisaties. De behoeften van de gebruiker staan zelden voorop bij het plannen van een nieuwe woonwijk of het ontwikkelen van nieuwe technieken. De bestaande structuren en werkwijzen in de bouwsector staan veranderingen op dit gebied vaak in de weg.

4 Bewoners centraal
Goed aansluiten bij de wensen en behoeften van (toekomstige) bewoners is daarbij in ieder geval een prioriteit. Iedere fase van ontwikkeling van een wijk heeft daarbij zijn eigen kansen voor activiteiten die bijdragen aan duurzaam wonen. Het is de kunst om de activiteiten af te stemmen op deze fasen.

5 Techniek ten dienste van ...
Verder dienen techniek en ruimtelijke inrichting mogelijkheden te bieden die goed aansluiten bij bewonersgedrag en bewonerswensen. Voorzieningen moeten eenvoudig toegankelijk zijn en aantrekkelijk om te gebruiken.

Een van de grootste uitdagingen is het helder krijgen van het rendement van aandacht voor duurzaam wonen: zichtbaar maken wat de baten zijn, zowel financieel als maatschappelijk. Dat vergroot de kans op bestuurlijke verankering van een dergelijke manier van werken bij alle betrokken partijen. In de huidige praktijk van duurzaam wonen valt daar nog een wereld te winnen.