Gemeenten blijken nog onvoldoende in staat zijn om duurzame stedelijke vernieuwing in de praktijk gestalte te kunnen geven. Verbeteringen zijn op tal van manieren mogelijk. Wat kan de gemeente zelf doen om bij de aanpak van wijken en buurten meer inhoud te geven aan duurzaamheid, zorgvuldig ruimtegebruik en omgevingskwaliteit? En wat kan het Rijk doen om de gemeenten daartoe in staat te stellen.
Hierbij een aantal oplossingsrichtingen, het uitgebreide rapport is te verkrijgen via de GIDO Publicaties. Partners in het onderzoek: VROM, Habiforum, NIDO, PriceWaterhouseCoopers.
Oplossingsrichtingen gemeenten
1 het verbeteren van het beleid.
De kwaliteit van de MOP’s kan verbeterd worden als gemeenten meer aandacht besteden aan:
(a) het betrekken van de verschillende gemeentelijke afdelingen (o.m. grondbedrijf);
(b) het zorgdragen voor bestuurlijke betrokkenheid en ‘commitment’;
(c) het stellen van concrete doelen, waarbij duurzaamheid het leidende principe kan zijn;
2 een gebiedsgerichte benadering voor duurzame stedelijke vernieuwing.
Daarvoor is het nodig dat de gemeente:
(a) de problematiek in de stad en in de wijken voorop zet (bottom-up);
(b) deze problematiek als ingang ziet voor gebieden die ze wil gaan ontwikkelen;
(h) stedelijke ontwikkeling als een permanente activiteit ziet (inrichten én beheren);
3 de rolopvatting.
De gemeente is, volgens deze opvatting, steeds minder de partij is die alles regelt. Marktpartijen kunnen betrokken worden door samenwerking te stimuleren. Een goede kapstok is het opstellen van een ‘lange termijn’ programma voor gebieden. Marktpartijen zijn geïnteresseerd om via programmatische aanpak een bestendige relatie met overheden aan te gaan.
4 het verbeteren van het inzicht in de beleidsinspanningen en beleidsresultaten.
Verken hoe monitoring gekoppeld kan worden aan de gemeentebegroting, comptabiliteitsvoorschriften en ontwikkelingen op het vlak van de ‘Rekenkamer-functie’ van de raad.
Oplossingsrichtingen Rijk
1 het verduidelijken van de drie prestatievelden op Rijksniveau.
Het Rijk kan daardoor verwarring voorkomen. De drie prestatievelden blijken door het Rijk te abstract zijn geformuleerd.
2 kennisontwikkeling en kennisoverdracht naar gemeenten.
Kennis kan worden verspreid door onder meer publicaties, onderlinge visitatie, masterclasses voor bestuurders en stages. Rijk en VNG kunnen gemeenten ook stimuleren om onderling kennis uit te wisselen. Er zijn tal van instrumenten en concepten te vinden die helpen bij het handen en voeten geven aan met name duurzaamheid, maar ook aan zorgvuldig ruimtegebruik en omgevingskwaliteit. Ook in de praktijk zijn goede voorbeelden van het ontwikkelen van duurzame wijken te vinden Het Rijk kan de toepassing van deze methoden en de kennisoverdracht stimuleren.
3 het Rijk is het investeren in de verduidelijking van de rolverdeling tussen Rijk en gemeenten en in de communicatie daar over.
4 het Rijk kan de gemeenten ondersteunen of faciliteren bij het formuleren van concrete ambities waarop de gemeenten ook afgerekend willen worden. Te denken valt aan financiële prikkels (onder meer voor zorgvuldig ruimtegebruik, het belonen van goede voorbeelden), benchmarking en het toetsen van herstructureringsprojecten op milieueffecten. De valkuil die vermeden moet worden is dat gemeenten bewust geen hoge ambities vastleggen.
5 de organisatie van het Rijk.
Hoe kan verkokering op rijksniveau worden verminderd. Het verder ‘ontschotten’ van financiën dient plaats te vinden vanuit onderzoek naar de precieze problematiek die gemeenten ervaren.